Ders
2: Temel Bileşenler
Amaçlar:
I. Bir Visual Basic Programının
Yapısı Bir Visual Basic programı bir
proje dosyası olarak geliştirilir. Bu dosya Proje .vbp uzantılı
bir dosyadır. Ayrıca proje dosyası için form ve modül gibi diğer dosyalar
da yaratılır. Visual Basic'in başlatılmasıyla
beraber ya da bir proje içinde yeni bir uygulamaya başlamak için File
menüsünden New Project komutu kullanılır. Ardından geliştirilecek
programın Standard EXE ya da diğer işletilebilir birim şekli
seçilir. Ardından boş bir form ile Visual Basic tümleşik program geliştirme
ortamı programcının karşısına çıkar. Uygulamanın arabirimi ve kodları
yazıldıktan bütün kodlar bir proje olarak kayıt edilir. Projenin kayıt
edilmesinden önce formların da kayıtları yapılır. Formlar .frm olarak,
projeler de .vbp dosyası olarak kayıt edilir. A. Formlar ve Modüller Diğer programlama dillerinde olduğu
gibi Visual Basic’in de belli bir kod kuralları ve yöntemleri vardır.
Visual Basic içinde görsel arabirimler form olarak kodlar da istenirse
bir modül olarak saklanır.
Basit uygulamalarda genellikle
bir form bulunur. Bütün kodlar bu formun modülünde (kod alanı) yer alır.
Uygulama büyüdükçe ek formlar projeye eklenerek modül sayısı artırılabilir.
Projeye modül eklemek için Project menüsünden Add Module
komutu kullanılır. Formlar kullanıcı arabirimini
tasarlandığı zemindir. Örneğin bir müşteri bilgileri için metin kutularının
(text box) konacağı yer formdur. Formlar .FRM dosya uzantılı olarak
kaydedilir. Modüller ise uygulama içerisindeki
kod birimleridir. .BAS dosya uzantılı dosya olarak kaydedilirler. B. Kodlama Visual Basic'te kodlama belli
yapılardaki birimlerle yapılır. Bunlar genel olarak yordam (procedure)
olarak adlandırılır. 1. Procedure Bir Visual Basic programı çok
sayıda yordamdan (prodecure) oluşur. Yapılacak işlemler birer yordam
olarak tasarlanırlar. Yordamlar bir program bloğu ya da bir program
parçası olarak düşünülebilir. Visual Basic’te değişik türde
yordamlar (procedure) kullanılır:
Genel olarak bütün işlemler için
bir Sub yordamı kullanılır. Bu yordamlar bir olaya bağlı olarak (bir
düğmeye tıklandığında) ya da doğrudan çağrılarak çalıştırılır. Function
yordamlar ise bir değer döndürürler. Örneğin bir faiz hesabını yapmak
ve sonucunu döndürmek için fonksiyon kullanılmalıdır. Bir Sub yordamının yapısı:
[Private|Public][Static] Sub
yordam adı (argümanlar) Deyimler....... End Sub Yordam başlatıldığında Sub ve
End deyimleri arasında kalan satırlar işletilir. Visual Basic’te yordamlar (procedure)
ikiye ayrılırlar:
Genel Yordamlar Bir genel procedure belli bir
işlemi üstlenen program parçasıdır. Diğer yordamlardan çağırılarak kullanılırlar.
Yapısı: Sub yordam adı(arguments
) -deyimler- End Sub Olay Yordaları Olay yordamları bir olayın (event)
oluşmasına tepki olarak çalışırlar. Yaygın olarak bu yordamları kullanırız,
çünkü kullanıcı etkileşimi (fare tıklaması ya da klavyeden basılan tuşlar)
programın kontrolüne hakimdir. Visual Basic nesneleri (formlar, metin
kutuları, düğmeler, vb) belli olayları tanırlar. Bir komut düğmesinin olayları: Click: Tıklama Olay yordamları, bir nesnenin alt tire ile olaylara bağlı olarak geliştirilir. Bu adlar Visual Basic kod editörü tarafından otomatik olarak ya da manuel olarak oluşturulur. Command1_Click Olay yordamları Visual Basic nesnelerinin
olaylarına bağlı olarak geliştirilirler: Örneğin Form1_load olay
yordamı bir formun açılması sırasında çalışacak bir yordamı, Command1_Click
olay yordamı da bir komut düğmesine tıklandığında çalışacak bir kod
birimini gösterir. Yapısı: Sub kontrol adı_olay adı(argümanlar ) -deyimler- End Sub Olay yordamlarının adını kod editörü
içinde doğrudan yazabileceğiniz gibi Visual Basic tarafından otomatik
olarak koda eklenen yordam ve olay adlarını da kolayca kullanabilirsiniz.
Fonksiyonlar Bir procedure olarak düzenlenen
fonskiyonlar belli bir işlemi kod olarak içeren ve bir değeri geri döndüren
program parçalarıdır. Bir fonksiyon yordamının yapısı: [Private|Public][Static] Function
yordam adı (argümanlar) [As tip] deyimler.......... End Function Fonksiyonlar ayrı bir yordam olarak
düzenlenirler. Fonksiyonların kullanımında argümanlar önemlidir. Fonksiyonlar
argümanları alırlar, bir dizi işlem yaparlar ve sonucu döndürürler.
Örnek: Function KDVHes(deger1, deger2, deger3) -deyimler- End Function Kullanımı: Toplam = Deger1 + KDVHes(ucret) C. Visual Basic’te Değişken
Adlandırma Visual Basic ile program yazmada
adlandırma işlemini çok sık yaparız. Bir değişkenin tanımlanması, bir
Sub ya da Function’a ad vermek birer adlandırma işlemidir. Visual Basic’te adlandırma kuralları:
II. Veri Elemanlarının Tanımlaması Bir programda geçici olarak verilerin
temsili ve değerlerin saklanması için değişkenlere gereksinim duyulur.
Örneğin çok sayıda değeri birbiriyle karşılaştırmak ya da üzerlerinde
çeşitli hesaplamalar yapmak için ekrandan alınan verileri; A, B, C gibi
değişkenler olarak temsil etmek gibi. İşte bu nedenle birçok programlama
dilinde olduğu gibi Visual Basic’te de geçici değerlerin saklanması
için değişkenler (variables) kullanılır. Değişkenlerin mutlaka bir adı
ve tipi vardır. Bir değişken kullanılmadan önce
tanımlanır. Bu tanımlama genellikle Dim deyimi ile yordamın başında
yapılır: Yapısı: Dim Değişken [As
türü] Dim deyimi tanımlama deyimidir.
Genellikle modülün ya da procedure’ın başında yer alır. Değişken
ise bilginin adını gösterir. Örneğin "Toplam" bir değişken
adıdır. Dim A As Integer A. Yerel Değişkenler Yerel değişkenler procedure-düzeyi
değişkenlerdir. Bir procedure içinde tanımlanırlar, kullanılırlar. Procedure'ın
başlamasıyla bu değişkenler tanımlanır. Yerel değişkenler özellikle hesaplanan
bir takım geçici değerlerin kullanılmasını sağlar. Genellikle Temp ya
da Geçici gibi ekleri de bu yüzden alırlar. TempToplam Yerel değişkenler Dim deyimi
ile tanımlanırlar: Dim AraToplam As Integer Geçici olarak tanımlanan yerel
değişkenler procedure içinde yapılan ve kullanılan hesaplamalar için
idealdir. Eğer bir değişkene uygulama boyunca diğer zamanlarda da erişilecekse
(değişken kullanılacaksa) o zaman Dim ile kullanılması daha iyi olur III. Veri Türleri Bir değişken tanımlanırken değişkenin adı ve tipi (type) belirtilir. Genellikle varsayım tip olan Variant bir veri kullanılmayacağı zaman önce değişken tanımlanır ve tipi belirtilir. Değişkenin tipi onun içereceği bilgi türünü ifade eder.
Visual Basic ile tanımlanan değişken
tipleri şunlardır: Tablo: Değişken tipleri
Bir değişkenin tipi o değişkenin
değeri içereceği veriyi ve bellekte nasıl tutulacağını gösterir. Bir
değişken tanımlandığında ona bir veri tipi verilir. Bütün değişkenler
bir veri tipi ile ne tür bir veriyi içerdiğini belirtirler. Böylece
bir değişkenin tipini belirtmek onun daha etkin kullanımını sağlar.
Örneğin bir müşteri adı String tipinde tanımlanırken, müşterinin
numarası Integer tanımlanabilir. NOT:Bu dokümanlar Faruk
Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Ticari amaçlı olarak kullanılmaz.
Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com
adresine bakınız. Değişken tipini tanımlamak için
Dim, Private, Public, Static gibi deyimler kullanılır. Ardından tip
belirtilir. Tipler Currency, Double, String gibi deyimlerle tanımlanır.
Private I As Integer Bir tanımlama deyimi ile çok sayıda
değişken de tanımlanır: Private I As Integer, Toplam As
Double IV. Gözden Geçirme 1. Visual Basic programlarının ana dosyası nedir?
Proje ve formu tanımlayın. |